η νέα σελίδα → heracl.es

Ηρακλής Παπαθεοδώρου

αρχιτέκτων μηχανικός ΕΜΠ, μέλος ΤΕΕ
συνιδρυτής των City Tales, weRender.eu
κάτοικος Αθηνών και περιχώρων
email:
twitterinstagramgithub

/seeh

Συμμετοχή σε διαγωνισμό για το πρότυπο βιοκλιματικό Σχολείο Ευρωπαϊκής Εκπαίδευσης Ηρακλείου / School of European Education in Heraklion

SEEH_birdseye_west

Εισαγωγή

Ο διαγωνισμός περιλαμβάνει τον σχεδιασμό ενός Ευρωπαϊκού σχολικού συγκροτήματος (Νηπιαγωγείο – Δημοτικό – Γυμνάσιο) στην Κρήτη, που θα εξυπηρετεί της ανάγκες της ENISA, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Ασφαλείας Πληροφοριών και Δικτύων. Το αντικείμενο του συγκεκριμένου σχεδιασμού, ξεπερνά την ανάγκη για μια συμβατική επίλυση και κατανομή του σχολικού προγράμματος στο οικόπεδο και αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα από τις ιδιαιτερότητές του.

  • Ο συμβολισμός και η αντανάκλαση του πολυπολιτισμικού χαρακτήρα του συγκροτήματος.
  • Η ενσωμάτωση μιας βιοκλιματικής προσέγγισης σε συνδυασμό με πρωτοποριακό σχεδιασμό και ενεργειακή αποδοτικότητα.
  • Η δημιουργία εκπαιδευτικών εγκαταστάσεων για μαθητές προερχόμενους από ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον,
    ώστε να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη συνειδητοποιημένων πολιτών του κόσμου.

Σύνοψη της πρότασης

SEEH_birdseye_east

Το κτιριακό συγκρότημα οργανώνεται σε 3 διακριτές μονάδες που αναδιπλώνονται γύρω από 3 ευρύχωρες, αυλές σχήματος Π.
Όλες οι αίθουσες διδασκαλίας, τα εργαστήρια και περιοχές ιδιαίτερου ενδιαφέροντος τοποθετούνται γραμμικά γύρω από τους ανοιχτούς χώρους και επικοινωνούν με αυτούς μέσα από ένα δίκτυο ημιυπαίθριων χώρων. Τα δώματα των χώρων πολλαπλών δραστηριοτήτων όπως και των εργαστηρίων φυτεύονται και αποδίδονται στους μαθητές ως χώροι ηρεμίας. Με στόχο την ελαχιστοποίηση του φαινόμενου μεγέθους του συγκροτήματος, όλοι οι ισόγειοι χώροι ενσωματώνονται στο φυσικό ανάγλυφο ενώ ταυτόχρονα παρέχουν λειτουργική απλότητα μέσα από μια ποικιλία χώρων. Διευθετώντας τα κτήρια γύρω από τους ανοιχτούς χώρους, διασαφηνίζοντας τις λειτουργικές μονάδες και διαχωρίζοντας τις αθλητικές δραστηριότητες καταλήγουμε με ένα πυκνό συγκρότημα περιτοιχισμένο από ένα εξωτερικό τείχος, που χαρακτιρίζεται από την απλότητα του λειτουργικού διαγράμματος.

Τα 3 σχολεία λειτουργούν μαζί ως ένα σύνολο ώστε να διευκολύνουν τις κινήσεις των παιδιών και να τους παρέχουν ευκαιρίες κοινωνικής συναναστροφής. Ο διάλογος μεταξύ του κενού και του κτισμένου χώρου, όπως επίσης και η οργανική συνύπαρξη των ημιυπαίθριων με τους ισόγειους χώρους, μεγιστοποιεί τη δυνατότητα για ένα ποιοτικό χρόνο αναψυχής στα διαλείμματα των μαθημάτων σε αυτό το σχετικά μικρό οικόπεδο.

Με την χρήση οριζοντίων επιπέδων ώστε να διασαφηνιστούν οι διαφορετικές λειτουργίες στο ίδιο κτήριο, δημιουργούνται μικρότερα σύνολα τα οποία βοηθούν τα παιδιά να προσανατολιστούν ευκολότερα και επομένως να νιώθουν περισσότερο οικεία. Με μια αντίστοιχη χειρονομία, οι αίθουσες διδασκαλίας έρχονται σε επαφή και εξοπλίζονται με αποσπώμενα διαχωριστικά έτσι ώστε να μπορούν να συνενωθούν κατά βούληση, όταν εφαρμόζονται σύγχρονα εκπαιδευτικά προγράμματα.

SEEH_concept
  1. Εφαρμογή του ορίου των 15μ από τα όρια του οικοπέδου.
  2. Μένοντας αρκετά κάτω από το προτεινόμενο ύψος των 17μ.
  3. Οπτικοποίηση του άξονα Βορρά–Νότου και Ανατολής–Δύσης.
  4. Διευθέτηση των τεσσάρων προγραμματικών μονάδων.
  5. Ανύψωση του «οχυρωματικού» περιμετρικού τείχους.
  6. Διάταξη των κτιριακών όγκων.
  7. Η αντίθεση του εξωτερικού «σκληρού» και εσωτερικού «μαλακού» κελύφους.
  8. Πρόσβαση πεζών και οχημάτων στο συγκρότημα.
SEEH_layout_general
Γενική διάταξη συγκροτήματος.
SEEH_layout_floors
Το κτιριολογικό πρόγραμμα κατά όροφο.
SEEH_masterplan

Βασικές αρχές της σύνθεσης

Το τείχος

Ένα συνεχές τείχος ορίζει την περίμετρο του συγκροτήματος ως ένα συμπαγές όριο μεταξύ του σχολικού μικροκόσμου και του εξωτερικού κόσμου. Το τείχος εντείνει την συνεχή φόρμα του κτιριακού συνόλου προς τα έξω και ταυτόχρονα διαχωρίζει τις διαφορετικές σχολικές μονάδες. Επομένως, η προτεινόμενη διάταξη ή σύνθεση, επιδυκνείει ένα εσωστρεφή χαρακτήρα, θυμίζοντας μορφές που απαντώνται στην μοναστηριακή αρχιτεκτονική της μεσαιωνικής Κρήτης και στα οχυρά του ιστορικού της παρελθόντος.

Το σύμπλεγμα των αθλητικών δραστηριοτήτων

Οι υπαίθριες αθλητικές δραστηριότητες τοποθετούνται στην νότια περίμετρο του οικοπέδου. Αυτή η απόφαση ελευθερώνει τις εσωτερικές αυλές από τα γήπεδα. Η περιμετρική ζώνη των 15μ αποκτά λειτουργίες σημαντικές για την σχολική ζωή, πέρα από τη προφανή της αξιοποίηση ως φυτεμένη πρασιά.

SEEH_render_2

Οι τρεις εσωτερικές αυλές σχήματος Π

Οργανώνουν την σχολική ζωή κάθε ηλικιακής ομάδας, παρέχοντας τα απαραίτητα ερεθίσματα ανά περίπτωση. Συγκεκριμένα, κλίμακα των εξωτερικών χώρων του νηπιαγωγείου βοηθά τα νήπια να προσαρμοστούν στο σχολικό περιβάλλον ενώ ταυτόχρονα ικανοποιεί την ανάγκη τους για εξερεύνηση και περιπέτεια.

SEEH_render_3

Οι βιβλιοθήκες – τοπόσημα

Οι βιβλιοθήκες ξεχωρίζουν στα προαύλια ως κυρίαρχες οντότητες με ορισμένη μορφή και ύψος, δηλώνοντας την σημασία τους στην διαδικασία της γνώσης, ανάλογα με το πως η εκκλησία παίζει τον σημαντικότερο ρόλο σε κάθε μοναστηριακή αυλή.

SEEH_render_1

Φυτεμένα δώματα

Η χρήση των φυτεμένων δωμάτων επεκτείνει τους χρήσιμους υπαίθριους χώρους και τους χώρους παιχνιδιού για τους μαθητές σε αυτό το παράγωνο και στενό οικόπεδο. Επιπλέον, οι περιοχές πρασίνου στους πάνω ορόφους συνεισφέρουν δραστικά στην δημιουργία ενός ευχάριστου μικροκλίματος στα προαύλια, ενώ παράλληλα ελευθερώνουν το ισόγειο από τις φυτεύσεις, επιτρέποντας περισσότερες δραστηριότητες παιχνιδιού.

SEEH_render_4

Υδάτινες επιφάνειες

Η ισχυρή πρόθεση της αξιοποίησης του νερού στην σύνθεση, οδήγησε στο σχεδιασμό μια υπόγειας δεξαμενής ομβρίων υδάτων. Ένα κανάλι νερού εντοπίζεται πάνω από το έδαφος, ακριβώς πάνω από την δεξαμενή, στην ζώνη των 10μ μεταξύ του Δημοτικού και του Γυμνασίου. Η επιφάνεια αυτή επιδρά στο μικροκλίμα των σχολείων χαμηλώνοντας την θερμοκρασία του πυρήνα μέσω της εξάτμισης. Το κανάλι οδηγεί σε ένα ανοιχτό αμφιθέατρο στα νότια του οικοπέδου, καταμεσής των αθλητικών χώρων, ικανό να φιλοξενήσει υπαίθριες δραστηριότητες για όλο το συγκρότημα.

SEEH_section_longitudinal
Διαμήκης τομή μεταξύ του Δημοτικού και του Γυμνασίου.

Συνθετικός σχεδιασμός και περιβαλλοντικές παράμετροι

SEEH_light-study_1SEEH_light-study_2
Μελέτη εξαερισμού και ηλιασμού των αιθουσών διδασκαλίας.

Κατά το σχεδιασμό του συγκροτήματος η χρήση προσαρμοζόμενων μηχανισμών ήταν καίρια, έτσι ώστε να βελτιστοποιούνται οι εσωτερικές συνθήκες, ανάλογα με τα επιθυμητά επίπεδα άνεσης των τελικών χρηστών. Μια νέα παιδαγωγική προσέγγιση απαιτεί ένα ευρύ σχεδιασμό με ευέλικτους χώρους και προσαρμοζόμενα στοιχεία ελέγχου τα οποία μπορούν να προάγουν νέες παραμέτρους της μαθησιακής διαδικασίας και να ενισχύσουν την αποδοτικότητα των μαθητών.

SEEH_bioclimatic
SEEH_solar-path
Μελέτη ερριμένων σκιών συγκροτήματος.
SEEH_class_layouts
Εναλλακτικές διατάξεις των αιθουσών διδασκαλίας.

Οι αίθουσες διδασκαλίας σχεδιάστηκαν ώστε να λειτουργούν δίχως συγκεκριμένη διάταξη —επιτρέποντας εναλλακτικές— ενώ ο σχεδιασμός των όψεων αποτελεί κλειδί στην συνθετική διαδικασία, που ανάλογα με τον εκάστοτε προσανατολισμό συμβάλλει στην επίτευξη των ιδανικών συνθηκών άνεσης, όσον αφορά σε ηλιασμό, φυσικό εξαερισμό και την θερμοκρασία των χώρων.

SEEH_class_type-1SEEH_class_type-2
SEEH_section_southernmost
Νότια όψη.
SEEH_section_transverse
Διαμήκης τομή πάνω στην ράμπα της κύριας εισόδου.